Rekening houdend met hoe vaak we onze lippen gebruiken, is het belangrijk dat we ze gezond, zacht en soepel houden. Heb jij ook een tube lippenbalsem liggen in elke kamer en ga je niet naar buiten zonder? Lees dan eens nauwkeurig de ingrediënten van het product dat je gebruikt. Bepaalde ingrediënten in lippenbalsems kunnen de kwetsbare huid van de mond irriteren en je lippen droog en gebarsten houden, met als enige verlichting: opnieuw lippenbalsem smeren. Voor je het weet, grijp je tien keer per dag naar het tubetje.
De huid van je lippen is ultradun
De huid van onze lippen heeft een veel dunnere hoornlaag (stratum corneum) dan de rest van het gezicht — meestal een handvol cellagen, tegenover doorgaans 15 tot 20 lagen op de rest van het gezicht. Dat is ook waarom de huid van je lippen zo snel bloedt wanneer ze droog of gebarsten zijn. De roodroze kleur van je lippen komt doordat de bloedvaten onder de huid hier beter zichtbaar zijn.
De huid van je lippen heeft ook geen talgkliertjes. Zonder talg drogen de lippen sneller uit. Wanneer je lippen droog worden, is de aandrang groot om ze te bevochtigen met je tong. Speeksel bevat echter zouten en enzymen; het water erin verdampt snel, waardoor je lippen na het likken net droger achterblijven dan voordien. Droge huid is makkelijker geïrriteerd en beschadigd, en dat verklaart voor een groot deel waarom droge, gebarsten lippen zo’n veelvoorkomend probleem zijn.
Liever niet in een lippenbalsem
De meeste lippenbalsems op de markt (apotheek, drogist, supermarkt) zijn jammer genoeg lippenbalsems met synthetische ingrediënten en minerale oliën.
- Minerale oliën en derivaten leggen een prima beschermend laagje op de huid om vocht vast te houden — daar zit op zich niet het probleem. Het aandachtspunt is een ander: omdat je een lippenproduct onvermijdelijk deels inslikt, leg je jezelf bij elk gebruik een kleine dosis minerale-oliehydrocarbonaten (MOSH) op. Deze stoffen zijn aangetoond zich op te stapelen in lever, milt en lymfeklieren, en de Europese kosmetica-industriekoepel Cosmetics Europe heeft hierom specifiek voor lip- en mondverzorgingsproducten een voorzichtigheidsadvies uitgevaardigd. In een ingrediëntenlijst herkenbaar als: Paraffinum Liquidum, Petrolatum, Cera Microcristallina, Microcrystalline Wax, Ceresin.
- Synthetisch parfum is irriterend voor huid, ogen en longen en bevat regelmatig bekende contactallergenen. In een ingrediëntenlijst herkenbaar als: Parfum, Benzaldehyde, en Hydroxyisohexyl 3-Cyclohexene Carboxaldehyde (ook bekend als Lyral, intussen sinds 2019 verboden in EU-cosmetica).
- Synthetische bewaar- en stabiliseringsmiddelen kunnen de huid irriteren. In een ingrediëntenlijst herkenbaar als: Paraben, Phenoxyethanol, Methyl(chloro)isothiazolinone. BHT is strikt genomen geen bewaarmiddel maar een antioxidant die bederf voorkomt; het staat momenteel mee op de Europese lijst van stoffen die herbeoordeeld worden als mogelijke hormoonverstoorder.
- Synthetische UV-filters: niet elke synthetische UV-filter staat er even sterk onderbouwd hormoonverstorend op. Benzophenone (oxybenzone), homosalate en 4-methylbenzylideencamfer staan op de Europese lijst voor herbeoordeling. In een ingrediëntenlijst herkenbaar als: Ethylhexyl Methoxycinnamate (= Octinoxate), Benzophenone, Ensulizole, Phenylbenzimidazole Sulfonic Acid, Avobenzone, Oxybenzone.
Kan je verslaafd geraken aan lippenbalsem?
Minerale oliën vormen een volledig waterdichte barrière. Zolang deze barrière aanwezig is, verdampt er geen vocht uit de lippen. Hierdoor signaleren de huidcellen geen vochtverlies en vertragen ze de eigen productie en afgifte van beschermende vetten (ceramiden). De huid wordt ‘lui’ doordat de noodzaak tot reparatie ontbreekt.
Wanneer je stopt met het gebruik, verdamp al het opgehoopte vocht plotseling terwijl de eigen productie van ceramiden nog niet voldoende op gang is gekomen om de barrière direct te beschermen. Dit kan tijdelijk leiden tot een gevoel van extreme droogte of gebarsten lippen, totdat de huid weer zelfstandig zijn balans heeft gevonden. Dit verklaart waarom veel mensen het gevoel hebben hun lippen ‘verslaafd’ te zijn aan balsem: het is geen chemische verslaving, maar een onderbroken natuurlijk herstelproces.
Wat wél een bekend en veelvoorkomend patroon is: een gedragsmatige gewoonte, vaak aangewakkerd door net die ingrediënten die een prettig, tintelend of verkoelend gevoel geven, zoals mentol, kamfer of salicylzuur, of door smaakstoffen waar je naar terugverlangt. Telkens je lippen daardoor weer aanvoelen als ze uitdrogen — versterkt door de likcyclus die we hierboven beschreven — grijp je opnieuw naar het tubetje. Op die manier ontstaat een waar gevoel van afhankelijkheid, ook al is het lichaam zelf niet “verslaafd”. Tel daarbij de MOSH-opstapeling via inslikken, en je hebt twee goede, onderbouwde redenen om voor een eenvoudige, plantaardige balsem te kiezen — niet omdat petroleum balsems je lippen fysiek beschadigt, maar omdat een geparfumeerde, mentol-rijke balsem je in een gewoontecyclus houdt, en omdat je bij een plantaardig alternatief niet bij elke smeerbeurt MOSH binnenslikt.
Een plantaardige, neutrale, ongeparfumeerde balsem met minimale ingrediënten kan je gerust meerdere keren per dag gebruiken.
Wat te doen bij droge, gebarsten lippen?
Kijk naar de ingrediëntenlijst van je lippenbalsem en schakel over op een natuurlijke lippenbalsem, het liefst zonder mentol, kamfer of sterke smaakstoffen. Als alternatief kan je ook pure sheaboter of jojobaolie gebruiken in plaats van lippenbalsem. Bij ernstig beschadigde lippen is het aangeraden om elke avond de inhoud van een vitamine E-capsule op de lippen te smeren, zodat de huidbarrière kan herstellen.
Gebruik geen lip plumpers: ze irriteren de huid van je lippen en kunnen de huidbarrière verder beschadigen. Scrub je lippen ook niet, want dat beschadigt de dunne huid snel. Heb je veel losse velletjes? Smeer je lippen dan in met olie en wrijf langzaam met een wattenschijfje erover. Gebruik daarna opnieuw een natuurlijke lippenbalsem.
Kijk ook eens of je tandpasta geen agressieve tensiden bevat. Tensiden zoals Sodium Lauryl Sulfate, Sodium Laureth Sulfate, Ammonium Lauryl Sulfate, Disodium Laureth Sulfosuccinate en (Tri)Laureth-X Phosphate kunnen de huidbarrière beschadigen en zijn sterk irriterend. De kans bestaat dat je niet verslaafd bent aan je lippenbalsem, maar aan je tandpasta — of allebei. Je kan je tandpasta met agressieve tensiden vervangen door een natuurlijke tandpasta.
Wat zit er in een natuurlijke lippenbalsem?
Een natuurlijke lippenbalsem geeft de lippen een beschermende, niet-afsluitende laag en kan je met een gerust hart dagelijks gebruiken. Die laag houdt vocht vast en zorgt ervoor dat koude en warmte de lippen niet verder uitdrogen. Elke natuurlijke lippenbalsem is anders, toch is de basis van de meeste formules hetzelfde:
- Boters: plantaardige boters zoals sheaboter en cacaoboter vormen vaak de basis van lippenbalsem. Ze zijn hydraterend, voedend en hebben een romige structuur bij het aanbrengen op de huid.
- Oliën: plantaardige oliën vormen samen met de boters een beschermende barrière die ervoor zorgt dat de huid geen vocht verliest. Amandel-, abrikozenpit- en jojobaolie zijn favorieten.
- Wax: wax zorgt ervoor dat de lippenbalsem hard genoeg is om op en neer gedraaid te worden in een tube, en dat hij niet smelt bij hogere temperaturen. Heel vaak wordt hiervoor bijenwas gebruikt. Er bestaan ook plantaardige waxen zoals candelilla- en carnaubawax.
- Additieven: vitamine E wordt zeer vaak toegevoegd aan lippenbalsems. Het voedt de huid en maakt ze zacht. Het is ook een antioxidant, en wordt toegepast als bewaarmiddel zodat de plantaardige oliën en boters niet ranzig worden.
- Geur- en smaakstoffen: de meeste lippenbalsems zijn kleur- en smaakloos. Getinte lippenbalsems krijgen hun kleurtje door het gebruik van kruiden en planten zoals rode biet en hibiscus, of door minerale poeders zoals mica. Door een zeer kleine hoeveelheid etherische olie wordt er soms ook een smaakje toegevoegd aan de lippenbalsem.
We hebben voor jou goede huidverzorgende natuurlijke lippenbalsems geselecteerd.