Je hebt een product van ons gescand met Yuka en de score komt niet overeen met wat je van ons gewend bent, of met wat je ergens anders zag. Een logische vraag — en een terechte. Hieronder leg ik uit hoe Yuka precies werkt, wat de app goed doet, en waar de score je kan misleiden.
Wat doet Yuka eigenlijk?
Yuka scant de ingrediëntenlijst (INCI) van een product en vergelijkt elk ingrediënt met een eigen databank van ongeveer 12.500 cosmetische stoffen. Elk ingrediënt krijgt een gevarenniveau: groen (geen probleem), geel (laag risico), oranje (matig risico) of rood (hoog risico). De totaalscore van het product wordt vervolgens bepaald door het meest risicovolle ingrediënt dat erin zit: zit er één rood ingrediënt in, dan is de score automatisch laag, ongeacht hoe goed de rest van de formule is.
Terechte kritiek gaat dus over deze methode: hoe de gevarenniveaus worden bepaald en hoe zwaar bepaalde factoren wegen.
De gouden regel van de toxicologie: gevaar versus risico
In de toxicologie geldt al eeuwenlang een basisprincipe: de dosis maakt het vergif. Zout, water, vitamine A — alles is bij een hoge genoeg dosis schadelijk, en bij een lage dosis onschuldig. Een zinvolle veiligheidsbeoordeling kijkt dus niet alleen naar óf een stof potentieel schadelijk kan zijn, maar naar hóeveel ervan in het product zit, in welke vorm, en bij welk gebruik.
Yuka’s score is hierop gebaseerd op het gevarenniveau van een ingrediënt, niet op de concentratie ervan in jouw specifieke product. Dat gevarenniveau komt vaak uit laboratoriumstudies waarbij een stof gedurende lange tijd of in zeer hoge doses werd getest. Of een stof in een spoor van 0,1% in je crème zit of in een veelvoud daarvan, maakt voor de Yuka-score dus geen verschil — terwijl dat in de praktijk vaak hét verschil maakt tussen onschuldig en daadwerkelijk risicovol. Yuka kijkt dus alleen óf een stof aanwezig is (gevaar), niet hoeveel erin zit (risico).
“Natuurlijk” is geen garantie op een hoge score
Een veelvoorkomend misverstand is dat natuurlijke, plantaardige producten automatisch beter scoren. Vaak is het net andersom. Etherische oliën zoals lavendel, eucalyptus of citrus bevatten van nature stoffen als limoneen, linalool of geraniol — bekende allergenen waarop mensen met een gevoelige huid kunnen reageren. Yuka maakt geen onderscheid tussen “dit komt uit een plant” en “dit komt uit een laboratorium”: zodra die molecule op de ingrediëntenlijst staat, krijgt het product een geel of rood label, los van de bron.
Dat betekent dat een product met een mooie, actieve etherische olie soms slechter scoort dan een product zonder die olie — niet omdat het eerste product slechter voor je is, maar omdat precies de werkzame, geurende stof in die olie nu eenmaal ook het allergeen is.
Maar betekent dat dat synthetisch automatisch beter scoort?
Nee. Synthetische producten krijgen géén vrijbrief. Yuka is minstens zo streng op klassieke synthetische ingrediënten: parabenen, phenoxyethanol, PEG’s, siliconen, mineral oil/paraffinum liquidum en synthetische UV-filters zoals octocrylene worden allemaal gevlagd, en in de praktijk scoren heel wat bekende, goedkope drogisterijproducten daarom net zo slecht — soms zelfs slechter — als natuurlijke producten met etherische oliën.
Wat wél klopt: een hoge score betekent vooral “geen enkel ingrediënt op de gevarenlijst”, niet “een goed werkende of voedende formule.” Een product met heel weinig, voornamelijk inerte ingrediënten kan dus hoog scoren zonder dat het bijzonder veel doet voor je huid. Dat treft sneller natuurlijke formules met actieve plantenstoffen. Yuka heeft een voorkeur voor “saaie”, weinig-actieve formules in het algemeen, ongeacht de herkomst van de ingrediënten.
En titaniumdioxide?
Dat verdient een verhaal apart, omdat daar specifieke en recent veranderde regelgeving aan vasthangt. We hebben daar een aparte pagina over: Titaniumdioxide in natuurcosmetica.
Hoe gebruiken wij dit zelf?
Yuka is een handig eerste signaal als je snel wilt weten of een product veel ingrediënten bevat die ergens op een waarschuwingslijst staan. Het is geen vervanging voor een echte formuleringsbeoordeling, omdat het geen rekening houdt met concentratie, functie van het ingrediënt, type product (rinse-off, leave-on) of de individuele gevoeligheid van de gebruiker.
Bij ons kijken we per ingrediënt naar de concentratie, de wetenschappelijke stand van zaken en de manier waarop het product gebruikt wordt, in plaats van te vertrouwen op één score. Daarnaast houden we nog een aantal andere zaken in het oog die in een ingrediëntenscanner niet aan bod komen: hoeveel procent biologische ingrediënten een product bevat, of het vegan is, of er ingrediënten van fairtrade-oorsprong in zitten, hoe en waar het product geproduceerd wordt, hoe eerlijk en transparant de bedrijfsprocessen zijn, en — niet onbelangrijk — hoe werkzaam de ingrediënten in de praktijk zijn. Wij gebruiken de Yuka app dus niet.
Heb je een vraag over de score van een specifiek product van ons? Neem gerust contact op, dan lopen we het samen door.